Fri, Apr 19, 2019 12:06



होमपेज › Satara › पाण्याच्या अतिरिक्‍त वापराने जमिनी धोक्यात

पाण्याच्या अतिरिक्‍त वापराने जमिनी धोक्यात

Published On: Feb 14 2019 1:36AM | Last Updated: Feb 13 2019 11:08PM




सातारा : प्रतिनिधी

मागील पाच दशकांमध्ये रासायनिक खतांच्या अति वापरामुळे शेतीचे प्रचंड नुकसान झाले असून गोधनाबरोबरच नैसर्गिक साधन संपत्तीच्या रक्षणासाठी व पर्यावरण संतुलनासाठी शेतकर्‍यांनी सेंद्रीय शेतीकडे वळण्याची गरज आहे. पाण्याचा अतिरिक्‍त वापर व रासायनिक खतांचा भरमसाठ वापर शेतीला अधोगतीकडे नेत असल्याचे जाणकार शेतकर्‍यांच्या लक्षात आले असून अनेक शेतकरी आता सेंद्रीय शेतीकडे वळू लागले आहेत.

पाश्‍चात्य संस्कृतीचे मोठे दुष्परिणाम शेतीमध्ये दिसू लागले आहेत. रासायनिक शेती, खतांच्या अतिरिक्‍त वापरामुळे अनेक ठिकाणी जमिनी क्षारपड झाल्या आहेत. त्यासाठी जागरूकपणे शेतकर्‍यांनी सेंद्रीय शेतीकडे वळावे. गोधामासारखे प्रकल्प देशात जागोजागी व्हायला हवे आहेत. ज्यामध्ये गाई अथवा म्हैशींचे पालन करायला हवे. साधारणपणे गावागावातून असे प्रकल्प उभे राहिले तर याद्वारे गांडूळ खत निर्मिती, शेणखत निर्मिती, गोमूत्र निर्मिती होणार असून त्याद्वारे व्यापारी शेती करणेही शक्य होणार आहे. असे उपक्रम राबविले तर शेतीचीही भरभराट  व्हायला वेळ लागणार नाही तसेच काही कमर्शियल स्वरूपातही उपक्रम राबवता येतील, ज्याचा शेतकर्‍यांना फायदा होवून त्यांचे आर्थिक जीवनमान उंचावण्यास मदत होईल.

आज बागायती क्षेत्रातील  बहुतांशी जमिनी क्षारपड होवू लागल्या असून पाणी व रासायनिक खतांच्या अतिवापराने त्यातून अन्नधान्याचे उत्पादनही कमी प्रमाणात येवू लागले आहे. अशा वेळी जमिनींचा पोत वाढण्यासाठी शेतकर्‍यांनी आतापासूनच पावले उचलायला हवीत. असे झाले तरच आपण भविष्यात येणारे संकट टाळू शकू. अन्यथा शेतकर्‍यांच्या भावी पिढ्या त्यांना माफ करणार नाहीत.  

आजच्या या अतिफास्ट युगात फक्‍त पैसे कमवायच्या मागे शेतकरी लागला असून त्याचे शेतीकडे दुर्लक्ष होत आहे. केवळ पाणी आणि खते वापरुन उत्पादन काढायचे एवढेच तंत्र त्याला महित आहे. अलिकडे काही प्रमाणात शेतकरी सेंद्रीय शेतीकडे वळू लागले असून भविष्यात ही संख्या वाढवण्याची गरज आहे. 

रासायनिक खतांच्या भरमसाठ वापराने कंपन्यांची     भरभराट होत असून शेणखतांचेही दर वाढत आहेत. यासाठी शेतकर्‍यांनी त्यांना शेती परवडण्यासाठी जनावरांचे पालन करायला हवे. ग्रामिण भागात जनावरे असली तरी त्यांची संख्या कमी होत आहे. ही संख्या वाढली तर शेतकर्‍यांना शेती परवडेल, अशा स्वरुपात करणे सोपे जाईल. पण शेतकर्‍यांनी हे मात्र, लक्षात घ्यायला हवे आहे. 

सर्व अन्नधान्यांमध्ये रासायनिक खते व किटकनाशकांचे प्रमाण वाढायला लागले असून त्याचे दुष्परिणाम मानवाच्या शरिरावर घातकपणे दिसू लागले आहेत. काही दिवसात तयार होणार्‍या पालेभाज्या तसेच फळांवर किटकनाशकांचा वापर यांचा अतिरेक टाळायला हवा. तरच जमिनी सुस्थितीत राहतील. त्यासाठी तर सेंद्रीय शेतीची कास शेतकर्‍यांनी धरायला हवी, असे शेतीक्षेत्रातील तज्ञांचे मत आहे.