Wed, Nov 21, 2018 13:27



होमपेज › Satara › कोयना परिसरात पावसाचे बदलते प्रमाण चिंताजनक

कोयना परिसरात पावसाचे बदलते प्रमाण चिंताजनक

Published On: Feb 23 2018 1:17AM | Last Updated: Feb 23 2018 1:17AM



पाटण : गणेशचंद्र पिसाळ

कोयना परिसरात सन 1961 ते 2017 या 56 वर्षांच्या कालखंडात पावसाचे अनेक चढउतार पाहायला मिळाले आहेत. कधी महाकाय पावसामुळे  महापूर, ओला दुष्काळ, तर कधी पाण्याअभावी झालेले हालही पाहिले आहेत. कोयना धरणाच्या निर्मितीनंतर पाणी अडविण्याचे फार मोठे काम झाले. तर यातून राज्याला सिंचनासह वीजही मिळाली. परिणामी, दरवर्षी पडणारा एकूण पाऊस व अलीकडच्या काळात कमी होत आलेला पाऊस व ग्लोबल वॉर्मिंगचे धोके लक्षात घेता याबाबत पर्यावरण रक्षणावर अधिकाधिक भर देणे ही भविष्याची नितांत गरज असल्याचे याच आकडेवारीवरून स्पष्ट होत आहे. 

कोयना विभागात कोयना ते महाबळेश्‍वर  (तापोळा ) या शिवसागर जलाशयात पडणार्‍या पावसावर निम्म्याहून अधिक महाराष्ट्राच्या विजेसह सिंचन व कर्नाटक, आंध्र प्रदेश राज्यातील सिंचनाची गरज अवलंबून असते. 1961 ते 2017 या 56 वर्षांच्या कालखंडात अनेकदा कमी अधिक प्रमाणात पाऊस झाला आहे. तर पूर्वीच्या तुलनेत आता पावसाचे प्रमाणही कमी होत असल्याचेही समोर येत आहे. मात्र, ग्लोबल वॉर्मिंगचे दुष्परिणाम लक्षात घेता अलीकडच्या काळात येथे कोणत्याही हंगामात पाऊस पडू लागला आहे. तर मध्येच सर्वाधिक पावसाची नोंदही झाली आहे. परंतु यामध्ये हमखास व खात्रीशीर अंदाज मात्र, कोणीही देवू शकणार नाही हेही तितकेच महत्त्वाचे ठरले आहे.

सन 1961 ते 1970 या दहा वर्षात येथे सर्वाधिक 8206 मि. मी. तर सर्वात कमी 3336 मि. मी. पावसाची नोंद झाली आहे. त्यानंतर 71 ते 80 च्या दशकात सर्वाधिक 6347 मि. मी. तर सर्वात कमी 3231 मि.मी. , 81 ते 90 दशकात सर्वाधिक 6023 व कमी 3618 मि.मी.  1991 ते 2000 सालापर्यंत सर्वाधिक 7994 व कमी 3653 मि. मी., 2001 ते 2010 दरम्यान, सर्वाधिक 2006 साली नवजा येथे उच्चांकी 8330 मि. मी. तर 2003 मध्ये सर्वात निच्यांकी कोयना येथे 2552 मि. मी. ची नोंद व 2011 ते 2017 पर्यंत सर्वाधिक 6638 मि. मी. व सर्वात कमी 2771 मि. मी. पावसाची नोंद झाली आहे. 

या एकूण आकडेवारीचा अभ्यास लक्षात घेता निसर्गाचा समतोल प्रत्येकवेळी बदलल्याचे पहायला मिळत आहे. गेल्या काही वर्षांत येथे पुर्वीच्या तुलनेत पाऊसमान कमी होत असल्याचेही निदर्शनास येत आहे. त्यामुळे निसर्गाचा समतोल, ग्लोबल वॉर्मिंग याबाबत सर्वांनीच सतर्कता बाळगणे यापूढे सार्वत्रिक हिताचे ठरणार हे निश्‍चित मानले जात आहे.