Sun, Sep 23, 2018 06:22



होमपेज › Konkan › ‘मागेल त्याला शेततळे’तून 67 कामेच पूर्ण

‘मागेल त्याला शेततळे’तून 67 कामेच पूर्ण

Published On: Mar 12 2018 10:54PM | Last Updated: Mar 12 2018 8:59PM



आरवली : वार्ताहर

कोकणात उन्हाळी शेतीसाठी पाणी उपलब्ध व्हावे, शेतकर्‍यांची स्वत:ची सिंचन व्यवस्था निर्माण व्हावी यासाठी शासनाने ‘मागेल त्याला शेततळे’ योजना सुरू केली आहे. जिल्ह्यासाठी 400 शेततळ्यांचे उद्दिष्ट असताना 317 शेतकर्‍यांनी प्रस्ताव सादर केले होते. 199 शेततळ्यांना प्रत्यक्ष मंजुरी मिळाली, त्यांपैकी 67 शेततळ्यांची कामे पूर्ण झाली आहेत. 155 शेततळ्यांची आखणी करून देण्यात आली असून 25 शेततळ्यांची कामे सुरू आहेत. तर 67 शेततळी बांधण्यासाठी आतापर्यंत 25 लाख 23 हजार रुपयांचा निधी शेतकर्‍यांना वितरित करण्यात आला आहे.

रत्नागिरी जिल्हा डोंगराळ भागात दर्‍याखोर्‍यांमध्ये वसलेला आहे. कोकणात सर्वाधिक पाऊस पडूनसुद्धा पावसाचे पाणी साचून न राहता तीव्र उतारामुळे वाया जाते. जिल्ह्यात एकूण 70 हजार 334  हेक्टर क्षेत्रावर भातलागवड केली जाते. ही भातलागवड संपूर्णत: पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असते. तर खरीप हंगामात भाताबरोबर फळभाज्यांचेही उत्पन्न घेतले जाते. ऑक्टोबर - नोव्हेंबर महिन्यामध्ये भाताची काढणी झाल्यानंतर रब्बीच्या पिकांची तयारी केली जाते. 

यावेळी नदीकाठच्या ओलसर जमिनीवर पावटा, कुळीथ, कडबा, तूर, तसेच भाजीपाला आदी पिके घेण्यात येतात. या पिकाला अधूनमधून नदी अथवा विहिरीचे पाणी दिले जाते. एकूणच पाण्याची उपलब्धता असलेल्या ठिकाणीच शेती करण्यात येते. शेतकरी जागृत होऊ लागले असून त्यांच्याकडून ऊन्हाळी भात, भाजीपाला, कलिंगडाची लागवड करण्यात येत आहे.

जिल्ह्यात एकूण 65 हजार 109 हेक्टर क्षेत्रावर आंबा पिकाची लागवड करण्यात आली असून यातील 58 हजार 837 हेक्टर क्षेत्र उत्पादनक्षम आहे. तर 91 हजार 503 हेक्टर क्षेत्रावर काजूची लागवड करण्यात आली असून यातील 83 हजार 292 हेक्टर क्षेत्र उत्पादनक्षम आहे. याशिवाय नारळ व अन्य बागायतीदेखील फुलवण्यात आल्या आहेत. यातील बहुतांश लागवड ही डोंगरउतारावर करण्यात आली आहे. कातळावरील लागवडीसाठी पाण्याची आवश्यकता भासते. अनेकांनी बागायतीमध्ये दूरवरून वाहिनी टाकून पाण्याची व्यवस्था केली आहे. 

परंतु, बहुतांश लागवड ही पावसाच्या पाण्यावरच अवलंबून असते. जिल्ह्यातील फलोत्पादन बहरावे व येथील शेतकर्‍यांनी पावसाचे पाणी साठवून त्यावर शेती फुलवावी यासाठी शासनाकडून ‘शेततळी’ हा पर्याय सुचवण्यात आला आहे. यासाठी चौरस आकारातील खोल खड्डा खणून अथवा रिकाम्या चिर्‍याच्या खाणीवर प्लास्टिकच्या जाड कागदाचे आच्छादन पावसापूर्वी टाकण्यात आल्यानंतर पावसाचे पाणी साचून हे शेततळे भरते. 

शेततळ्यातील पाण्याचा वापर शेतीसाठी केला जाऊ शकतो. ही तळी कोकणासाठी फायदेशीर ठरली आहेत, त्याप्रमाणे नुकसानदायकही ठरत आहेत. कडक ऊन्हामुळे बाष्पीभवन होत असल्याने  तळ्यातील पाण्याची पातळी कमी होते. तळ्यासाठी जेवढा खर्च केला जातो, त्या तुलनेत पाणी उपलब्ध होत नसल्यामुळे उन्हाळ्यात शेततळ्यांमध्ये खडखडाट असतो.