क्रांतिकारक शोध : कृत्रिम पाऊस

Published On: Oct 05 2019 12:16AM | Last Updated: Oct 04 2019 7:50PM
Responsive image


बहुसंख्य शेतकरी शेतीसाठी पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असतात पण पाऊस वेळेवर पडेलच असे नाही. यामुळे कृत्रिम पावसाच्या शोधाला महत्त्व आले आहे. वास्तविक कृत्रिम पाऊस नैसर्गिक पाऊसच असतो पण तो पडावा यासाठी केले जाणारे उपाय नैसर्गिक नसतात, तर मानवी असतात. 

जेथे कृत्रिम पाऊस पाडायचा असतो तेथे पावसाळी ढग असावे लागतात. या ढगांवर विमानाने कोरडा बर्फ, सिल्व्हर आयोडाईड (चांदीचे एक संयुग) व मिठाची फवारणी केली जाते. यामुळे पावसाळी ढगांची घनता वाढते व पाण्याचे थेंब तयार होण्याची प्रक्रिया जलद होते. 

कृत्रिम पावसाचा प्रयोग दुष्काळग्रस्त भागांना पावसाचे पाणी मिळावे यासाठी केला जातो. लुईस गाथमॅन या शास्त्रज्ञाने प्रथम 1891 साली कृत्रिम पावसाची संकल्पना मांडली. 1946 साली अमेरिकन रसायनतज्ज्ञ व्हिन्सेंट स्कॅफर यांनी सर्वात प्रथम कृत्रिम पाऊस पाडून दाखवला.